KondansatÖrler

+ Yorum Gönder
Elektronik ve Elektronik Bölümü Bölümünden KondansatÖrler ile ilgili Kısaca Bilgi
  1. 1
    Mattet
    Usta Üye
    Reklam

    KondansatÖrler

    Reklam



    KondansatÖrler

    Forum Alev
    KONDANSATÖRLER
    Sözlükanlamı ile kondansatör nedir: alternatif akım devrelerinde, elektrik yükünübiriktirmek, kapasitif reaktans sağlamak amacıyla kullanılan gereç.Temelde birince yalıtkan ile birbirinden ayrılmış iki iletken levhadan oluşan aygıt. Birkondansatörün elektrik yükü taşıyabilme yeteneği yani kapasitesi C ilegösterilir ve levhalarda birikmiş elektrik yükünün(Q=Coulomb) levhalararasındaki potansiyel farkına( V=volt ) oranına eşittir. C = Q / V Birkondansatörde biriken enerji ise:
    j=½C V2dir.
    Buradakibirimler Farad ,volt ,coulomb ,joule olarak kullanılır. İki veya daha çokiletken levha ve aralarına yalıtkan bir madde koyarak bir kondansatöryapıldığını söyledik. Burada yalıtkan olarak hava da kullanılabilir vehepimizin çok iyi bildiği havalı kondansatör elde edilir. Konuyu açıklamadapratik olsun diye hep iki iletken levha olarak kullanacağız. Şimdi iki iletkenlevha yı birbirine çok yakın olarak koyalım, arada hava bulunsun. Bukondansatörün kapasitesi A olsun. Şimdi aynı iki levhayı aynı uzaklıkta tutuparaya başka bir madde (kağıt, seramik, mika) koyarak bir kondansatör yapalım vebunun kapasitesi B olsun. B/A oranına ikinci kondansatörü oluşturan yalıtkanmaddenin yani dielektrik maddenin 'Bağıl dielektrik sabitesi' adı verilir. Yanihavanın yalıtkanlığı temel alınarak diğer kondansatörler buna kıyasladeğerlendirilir.
    Bağıldielektrik sabitesinin büyük olması, aynı plaka yüzeyi ile hava yerine bu maddekullanıldığında, büyüklüğü oranında yüksek kapasitede kondansatör elde edilmesianl----- gelir. Arada bulunan yalıtkan maddenin bir önemli vasfı da, bumaddenin potansiyel farkına dayanıklılığıdır, buna bozulma veya delinmegerilimi adı verilir. Delinme gerilimi düşük ise bu kondansatörün levhalarıarasına verilen daha yüksek gerilimle kondansatör delinir.

    Çeşitli kondansatörler Çeşitlielektrolitik kondansatörler:

    Bir kondansatörün kapasitesi ; plakasayısı,plaka yüzölçümü, dielektrik sabiti ile doğru, plakalar arasındakiuzaklık ile ters orantılıdır. Kapasite kullanımını hesaplamada ki temel formül:C = 0,0885 K . A .( n-1 ) /d
    Burada birimler: C pikofarad , K dielektrik sabiti , A santimetrekare olaraktek plaka yüzeyi , D santimetre olarak plakalar arası mesafe, N plaka sayısıdır. Örnek : bir plaka yüzeyi 10 santimetre kare olan 11 plakadan oluşan plakaaralığı 1 milimetre olan havalı bir kondansatör yapalım. Kapasitesi nedir? Cpikofarad=0.0885X10X10X10.1=88.5pf
    Kondansatörlerdebirim olarak kullanılan Farad çok büyük bir değerdir.pratikte pek kullanılmaz.Farad’ın milyonda biri olan mikrofarad ve mikrofaradın milyonda biri olanpikofarad en çok kullanılan birimlerdir. Arada nano farad vardır. Bir nanofarad mikrofaradın 1000 katıdır.
    Farad1 Mikrofarad 10- 6 farad Nanofarad 10- 9 faradPikofarad 10-12 farad

    Bu ölçüye göre 0.047 mf = 47 nf = 47.000 pf olur.
    Amatörlerin kullandığı kondansatörler genelde 1 pf tan 100.000 mf a kadardeğişen değerlerdir.Bunca farklı kapasitede kondansatör ancak değişikdielektrik maddeler sayesinde olur. Yüksek kapasitedeki kondansatörlerdekimyasal maddeler, yüksek voltajlı kondansatörlerde yağ kullanılması gibi.
    Birkondansatörü bir direnç ile bir doğru akım kaynağına bağladığımızda, devreninaçılması ile kondansatör levhaları üzerinde elektrik yükü birikir ve levhalararasında bir potansiyel farkı meydana gelir. Burada, kondansatörün dolmasıtabir edilen, potansiyel farkının oluşması için bir zaman gerekir. Bir voltage- zaman grafiğinde bu tabii logaritmik bir fonksiyondur. V = E (1- e(-t/rc) Burada: V kondansatör gerilimi , E kaynak gerilimi , e tabilogaritma 2.718 , R ohm olarak devre rezistansı, C farad olarak kapasite, tşarj süresi saniye olarak Burada teorik olarak kondansatör sonsuza kadardoldurulabilir. Fakat pratikte RC time konstant dediğimiz bir sürede kondansatörü dolmuş sayarız. Formülde RC = t ise V (rc) = E 1- e-1 = 0.632 E yani rezistans ve kapasite çarpımı kadar sürede kondansatör kaynakgeriliminin 0.632 si kadar dolar.
    PratikteMegaohm ve mikrofarad seçildiğinde çarpımları saniye olarak t olur.
    Örnek: 1000mf bir kondansatör 1 kiloohm direnç üzerinden 100 volt
    uygulanarak dolduruluyor.Burada t = RxC =1000 mf X 0.001
    mohm = 1 sn dir. Bir sn sonra63.2 volt kondansatör gerilimi ortaya
    çıkar. Bu kondansatörü 1megaohm üzerinden doldursaydık,
    RxC =1000 sn olurdu ve aynıgerilim değeri 1000 sn yani 16.6
    dakika sonra ortaya çıkardı.Kondansatörün boşalması da dolması gibi log e nin bir fonksiyonudur. V = E ( e (-t/rc)dir.
    Yaniaynı zaman sabiti süresince kondansatörün 0.632 si kadar boşalma gerçekleşir. V= 0.368 E
    kadar gerilim kondansatör uçlarında kalır. Pratikte 3 RC zamanında kondansatörtamamen dolar veya boşalır kabul edilir.
    Kondansatörler elektronik devrelere doğru akımı ayırmak, alternatif akım devrelerindekapasitif reaktans sebebi ile akımı sınırlamak için kullanılır. Bir A.C.devresine bir kondansatör bağlandığı zaman. Kapasitif Reaktans =X c = 12 p fcdir.

    Yani frekans arttıkça ve kondansatörün kapasitesi arttıkça kapasitörünalternatif akıma gösterdiği direnç azalır. Bu nedenle kondansatörler alternatifakım devrelerinde akım sınırlayıcı olarak kullanılır. Örnek : 200 volt 50 hzlik bir A.C. kaynağına 2 mikrofaradlık bir kondansatör bağlasak devreden nekadar akım geçer. Xc = 1/ 2x3.14x50x0.000002 = 1592 ohm İ =V/R 200/1592 =125 miliamper

    Pratiktebiz amatörler pek çok tip kondansatör kullanırız. Kondansatörler dielektrikmaddeye göre sınıflandırılırlar.

    Belli başlı kondansatörler şunlardır:
    1-) Havalı
    2-) Kağıt
    3-) Mika
    4-)Polistren
    5-) Tantal
    6-) Yağlı
    7-) Mylar
    8-) Seramik
    9-)Polyester
    10-)Elektrolitik

    Gibi kondansatör çeşitleri mevcuttur Kondansatörler dayanabileceği voltajlar vetoleransları belirlenerek piyasaya sürülürler. Rf devrelerinde kullanılanfeed-through kodansatörler, trimmer kondansatörler ve varicaplar da farklıçeşit kondansatörlerdendir.
    Trimmerkondansatörler havalı veya film dielektrik maddenin kullanıldığı ayarlıkondansatörlerdir. 2 -10 pf den 10 -100 pf kapasitesine kadar imal edilirler.Varicaplar kapasite diyotlarıdır. Aslında bir kristal diyottur ve ters polarizeedilince kondansatör olarak görev yaparlar. BB139 gibi.

    Seramik kondansatörlerin renk kodları yukarıdaki
    şekildeki gibidir
    . Birinci renk temperature coefficient tir.
    Daha sonraki 3 renk halkası değer renkleridir. Son halka ise
    toleransı gösterir. Tantal kondansatörler iki şekilde kodlandırılır. Birincitip tantallarda, birinci ve ikinci renk standart color tablosundan okunur.Ortadaki çarpan yuvarlağıdır. Yani bununla çarpılır. Çarpan değerleri: Siyah 1, Kahve 10, Kırmızı 100, Beyaz 0.1 , Gri 0.01 dir. Son renk voltaj renkleridir.Değerleri: Sarı 6.3 ,Yeşil 16, Mavi20, Gri 25, Beyaz 3, Siyah 10, Pembe 35 volt.
    İkinci tip tantallardaişaretli çizgili taraf pozitif bacağı gösterir.
    Üst rakam mikrofarad olarak kapasiteyi alt rakam ise
    voltajı belirtir. Polyester kondansatörlerde ise durum şöyledir. 5 adetseritten ilk ikisi standart renk kodundan okunur ve pf değerindedir..üçüncüşerit çarpandır, 4. şerit tolerans, 5. şerit voltajdır. Tolerans siyah % 20,beyaz %10 yeşil % 5 dir. Voltaj ise kahve 100 kırmızı 250 sarı 400 voltanlamındadır. Mercimek tabir ettiğimiz yuvarlak kondansatörlerin pek çok çeşidivardır. Üzerinde yalnız rakam yazanlarda p veya n harfi başta veya ortada isenokta anl----- gelir. p pikofarad n ise nanofarad anlamındadır. P 82 = 0.82pikofarad 5p6 = 5.6 pikofarad n 22 = 0.22 nanofarad = 220 pf demektir. Yine butip yuvarlak kondansatörlerde
    104M 103K 222K 472M 4R7D gibi yazılar görürüz.Burada ilk dört ifadedeki gibi olanlarda ilk iki rakam ilk iki sayıdır, dahasonra gelen 4, 3, 2 gibi sayılar sıfır sayısıdır. Son harf tolerans değeridir.M %20 , K %10 , J % 5 , H % 2.5,G%2,F% 1 tolerans demektir.
    10 pf altındaki kondansatörlerde:
    B +- 0.1 pf,C +- 0.25 pf, D +- 0.5 pf ,F +- 0.5 pf toleransı gösterir.
    Son olarak belirtilen 4R7D gibi tiplerde ise 4 ve 7 ilk iki rakamı R isenoktayı gösterir ve bu kondansatör 4.7 pf ve 0.5 pf hassasiyette dir. Yuvarlakmercimek tip kondansatörlerin bazılarında tepe renk şeridi bulunur, bu temperaturecoefficient color code dir. Yukarıdaki kondansatörler 10 000 pf % 20 tolerans.2200 pf % 10 tolerans ve 56 pf tir. Elektrolitik kondansatörler bağlanırken +ve - kutuplara dikkat edilir.Paralel bağlı kondansatörlere kapasite kondansatördeğerlerinin toplamı kadardır.Seri bağlı kondansatörlerde: 1/c1 +1/c2 +…. 1/cn= 1/c olur. Eğer seri bağlanan kondansatör elektrolitik ise kutupları pillerinseri bağlanması gibi bağlanır. Elektrolitik kondansatörler paralelbağlandığında düşük voltajlı kondansatör dayanma gerilimi geçerlidir. Seribağlandığında ise kapasitesi en az olan kondansatör uçlarında en fazla gerilimolacağı göz önüne alınmalıdır.



  2. Alev
    Özel Üye

    KondansatÖrler Makalesine henüz yorum yazılmamış. ilk yorumu siz yapın


Sponsor Bağlantılar
+ Yorum Gönder
5 üzerinden 5.00 | Toplam : 1 kişi