Sırlı Bitkiler ve Tersyüz Edilen Adaptasyon

+ Yorum Gönder
Sağlık ve Şifalı Bitkiler Bölümünden Sırlı Bitkiler ve Tersyüz Edilen Adaptasyon ile ilgili Kısaca Bilgi
  1. 1
    xRockİnGirLx
    Süper Moderator
    Reklam

    Sırlı Bitkiler ve Tersyüz Edilen Adaptasyon

    Reklam



    Sırlı Bitkiler ve Tersyüz Edilen Adaptasyon

    Forum Alev
    Sirli Bitkiler ve Tersyüz Edilen Adaptasyon
    Doç. Dr. Tuba ÖZADALI


    Avlanmak ve et yemek sadece hayvanlara mahsus zannedildigi halde, yillardir botanikçilerin dikkatlerini üzerlerinde toplayan böcek yiyen bitkilerin hayret verici avlanma sistemleri, sindirim salgilari ve enteresan davranislarinin nasil basladigi, nasil idare edildigi bir türlü izah edilememektedir.

    Etrafimizda gördügümüz bitkileri umumiyetle pasif ve hareketsiz zannederiz. Ancak, Karnivor (etle beslenen) bitkilerin esrarli dünyasi hiç de öyle degildir; bazi bitkilerin yapraklari, tipki bir hayvan gibi, küçük canlilari çekme, yakalama ve hazmetme vazifelerini görebilecek sekilde yaratilmistir.

    Et yiyen bitkilerin yaklasik 400 çesidi vardir. Yapiskan tüyler, ibrik seklindeki sulu yapraklar, açilip kapanabilen agizlar, karnivor bitkilerin, hayvanlari, bilhassa küçük böcekleri öldürmede kullandiklari çesitli tuzaklardir.

    Çok enterasan bir yapiya sahip olup insanlari hayretler içerisinde birakan ve bir hayli zamandan beri unutulup arastirilmayan bu bitkiler, yeniden incelenmeye baslandi. Arastirmalar, karnivorlugun et yiyen boru çiçeginde (Petunia), otsu bitkilerde, hatta domates ve patates bitkilerinde de nispeten mevcut oldugunu göstermektedir.

    Karnivor bitkiler, avlarini bir nevi yapiskan tuzak kapanlariyla veya tüyleri vasitasiyla yakalarlar. Bu tuzaklarla yakalanan hayvanlar derhal yapiskan sivi damlaciklarinin ve hazim özsularinin (üsare) bulundugu kisma gönderilir. Bazi günesgülleri (Drosera) tentaküllere benzeyen parmaklariyla yakaladigi hayvanin etrafini spiral bir sekilde sarar. Bazen de, hayvani daha çabuk tesirsiz hale getirmek için daha fazla miktarda öldürücü yapiskani hayvanin üzerine bosaltir. Hem günesgülü, hem de böcek kapan bir bitki olan Pinguicula yapragini, avini yakalamak için bütün gücüyle yavasça kivirir. Böylece bitkinin büyüme ve gelismesi için lüzumlu gida da temin edilmis olur. Gerçekten bu bitki, besinini bu tarzda saglayamazsa büyümesi durabilir ve ölür. Zira onun hayati et ile kaimdir ve etle beslenecek sekilde programlanmistir.

    Bitkilerin ekseriyetinde, bilhassa, çiçek saplarinda yapiskan tüyler bulunur. Bu yapiskan tüyler, son derece güzel ve nazik çiçekleri küçük "sürünücü böcekler"in meydana getirebilecegi zararlardan korumak için, "Rahmeti Sonsuz" tarafindan bahsedilmistir. Karnivor bitkilerin de büyük yapiskan kapanlarini ayni sekilde müdafaa için kullandiklari tahmin edilmektedir.

    Bazi ilim adamlari, yapiskan hususiyeti olan tütün (Nicotiana) ve taskiran gibi nev'ilerin kismen karnivor olabileceklerini iddia etmektedirler. Ayrica Italyan ilim adamlari da, süs bitkilerinden olan Lychnis viscaria, Martynia lutea ve bahçe boru çiçeginde böcek yiyen yapilar kesfettiler. Bu bitki çesitleri hakikî karnivor bitkiler gibi, hazim enzimleri ihtiva eden küçük yapiskan gudde yapisinda tüylere sahiptirler. Botanikçiler onlarin yapraklarini kusatan yapiskan tüylerin ölü böcek parçalari ile kaplanmis oldugunu görürler.

    Ayrica hayvanlarda bulunan sindirim enzimlerinin, kültür patatesinin seyrek tüylerinde de kismen mevcut oldugu kesfedildi.

    Cambridge Bitki Dölleme Enstitüsü'nde ilim adamlari, yabanî patates türünün yapiskan tüylerini kültür (x) patateslerine asilamaya çalisiyorlar. Bitkilerin yapiskan tuzak kapanlari sadece gövde ve yapraklar ile sinirlanmamistir. Tulane Üniversitesi'nde Dr. John Barber, sivrisinek larvalari üzerinde arastirma yaparken Capsella bursapastoris (çoban çantasi) bitkisi tohumlarinin öldürücü bir cazibeye sahip olduklarini kesfetti. Bu bitki filizlenme esnasinda yapiskan müsülajli bir sivi salgilar. Tohumlardan çevreye dagilan kimyevî madde, küçük böcek larvalarini ve diger mikroskobik toprak hayvanlarini yapiskan müsülajli siviya çeker. Burada hayvanlar kurtulamayacaklari sekilde yakalanarak öldürülür. Tohumun içindeki bu bol enzim deposunun ifraziyla hazmedilen maddeler, tohum gömlegi vasitasiyla emilir. Botanikçiler bu bitkinin gerçekten bu taze besine ihtiyaç duyup duymayacagini bilememektedirler.


    Sulu Mezarlar:
    Yapraklari ibrik seklinde olan bitkiler Sarracenia ve Nepenthes (böcek yiyen bitki) en büyük tuzak kapanlarina sahiptir. Tuzak seklinde yaratilmis yapraklar sindirim özsularini ve böcegin yanlarinda bulunan mikroskobik teneffüs deliklerine (trake) nüfuz edici maddeleri ihtiva eden sulu bir mezarda avini öldürürler. Ilk önce hayvan cazip dolgun renkli desenlerin ve nektar (balözü) damlalarinin cazibesiyle yapragin uç kismina çekilir. Böcek, yapraga vardigi zaman ibrik sekilli yapragin bogazinin etrafindaki kaygan sathinda dengesini kaybederek yavasça asagiya dogru kayar.


    Ibrik seklinde yapraklara sahip böcek yiyen bir bitki olan Sarracenia'nin, mahirane tarzdaki böcek yakalama isini, nektarini sarhos edici narkotik madde ile lezzetlendirerek basardigi müsahede edilmistir. Bundan dolayi, böcekler sarhos halde içeri alinirlar. Ibrik sekilli yapragin duvarlari kaygan hücrelerle çepeçevre kusatilmistir. Yakalanan hayvanin yavas yavas yapragin sulu derinliklerine gitmekten baska bir çaresi yoktur.

    Diger bir çok bitki çesitleri, ibrik seklindeki yapraklarin çesitli tiplerine sahip olup, çogu zaman onlarin temel fonksiyonunun, bitkinin mevsimsiz kurakliklari yenmesine yardimci bir su deposu oldugu düsünülür. Bununla beraber su depo etme kabiliyetine sahip ibrik sekilli yapraklari, böcekleri cezbetmek için de kullanan bitki çesitleri vardir. Tropikal Amerika'nin yerli bitkilerinden olan bu bitkiler agaçlarin yüksek gövdelerine yapisarak hayatlarini devam ettirmekle beraber, parazit degildirler. Besinlerini su deposu içine düsen çesitli artiklar teskil eder.


    Amerika'da yasayan ve böcek yiyen bir bitki olan Broccina o kadar iyi bir sekilde hayvan yakalama kabiliyetine sahiptir ki,

    Arktik Kanada’nin kuzeyindeki topraklar azotça çok fakir olduklarindan burada yetisen yapraklari ibrik sekilli Sarracenia purpurea bitkisinin ancak bilen, gören ve düsünen birisinin kullanabilecegi mükemmel av yakalama ve öldürme teknikleriyle avlarini yakalayip sindirmesi tesadüfün, kör ve sagir tabiatin neticesi olabilir mi?
    onlarin dik olan ve siki sikiya birbirine yapismis yapraklarinin üst sathi tozlu hücrelerle kapli olup, böcekler su altindaki yapragin meyili ile asagi dogru sürüklenirler. Öldürülen böcekler çürüyebilir veya bitki tarafindan sindirildikten sonra su altindaki bezler vasitasiyla emilebilir. Karnivor bitki kapanlarinin diger tipleri de vardir. Onlar o kadar acaip ve dikkat çekicidir ki, simdiye kadar kesfedilen çesitlerin hiç birisiyle mukayese edilememektedirler. "Sinek kapan" bitkisi (Dionaea muscipula) ve onun suda yasayan benzeri Aldrovanda vesiculosa, bir çift kâseli ele benzeyen iki parçaya ayrilmis yaprak kapanlara sahiptir. Parçalarin iç sathinda bulunan hissedici tüylere temas edilirse, kapanin kapanmasi gerektigini bildiren bir elektrikî tenbih meydana getirilerek, kapan aniden avin üzerine siki sikiya kapanir. En hizli bitki tuzak kapanlari, Utricularia'ya aittir. Utricularia'lar suyu pompalayan bezler vasitasiyla vakum altinda, sualti hava keselerini muhafaza ederler. Kapan giris kapisinin yakininda yüzen hayvan, vakumu yok ederek suyun akintisiyla kapanin içine alinir. Sasirtici bir sekilde kapanin agzi saniyenin binde biri gibi kisa bir zamanda hayvanin arkasindan kapanir. Yakalanan hayvan daha sonra sindirilmek üzere, hapsedilir.


    Çesitli mantarlarda da karnivor hayat tarzina benzer durumlar görülmüstür. Suda yasayan bir mantar olan Zoophagus, rotiferler gibi küçük hayvanlari yemek için uzun ve ince kollari ile hayvanlari kendisine çekerek hizli bir sekilde yakalar. Mantar, hayvan öldükten sonra kollarini hayvanin vücuduna dogru uzatarak besinini alir. Baska bir mantar da sirke kurtlarini yakalamada ilmik sekilli kollar kullanir.

    Bitkilerdeki karnivorluk harikulâde hadise olmanin yaninda, mahsulleri korumak için islah edilebilirse, ziraata büyük bir imkan taninmis olur. Cambridge Üniversitesindeki botanikçiler tarafindan bu istikamette çalismalar yapilmaktadir. Meselâ, bir misir tarlasini böceklerden korumak için etrafina "böcek kapan" bitkileri dikmek gibi tedbirler artik düsünülmektedir.

    Bitkiler âleminden hususî bir sekilde farklilastirilarak, bazi hayvanî vasiflarla mücehhez kilinma ve çesitli tuzaklarla av yakalama gibi büyük degisikliklerin, sebebini arastiran botanikçiler, buna henüz mâkûl bir cevap bulamamislardir.


    Acaba bitkinin cani böcek yemek isteyince yeni organlar mi gelistirmis? Yoksa canlilar âlemindeki essiz nizami bilen biri tarafindan hem böcekleri kontrol etmek, hem de hayatin degisik bir rengini göstermek için mi yaratilmislardir? Ayrica evrimcilere göre hayvanlar bitkilerden sonra evrimleserek meydana gelmisse, bu böcek ve hayvanlarla beslenen bitkiler, hayvanlar yokken ne ile besleniyorlardi? Yoksa hayvanlarin varligini farkettikten sonra eski beslenme aliskanliklarini terk edip yeni bir yol mu kesfettiler (!) Buna karsilik evrim basamaginin bitkilere göre üstünde kabul edilen hayvanlara ne oldu ki kendilerinden geri kalmislara karsi hâlâ bir koruma çaresi bulamadilar?




  2. 2
    CANGÜLER
    Bayan Üye

    Cevap: Sırlı Bitkiler ve Tersyüz Edilen Adaptasyon

    Reklam



    Dünya üzerinde milyonlarca bitki türü bulunmaktadır.Bitkiler dendiği zaman yukarı doğru uzayan otlar gelmektedir akla.Fakat bazı bitki türleri aynen hayvanlar gibi avlanabilme özelliği göstermektedir.Birden ve aniden kapanan yaprakların yada çiçeklerin avlarını hapsetme özelliği de vardır.







+ Yorum Gönder
sirlibitkiler,  www.sirlibitkiler.com
5 üzerinden | Toplam : 0 kişi