Çöreğibüyük köyü ve tarihcesi

+ Yorum Gönder
Yudumla ve Soru(lar) ve Cevap(lar) Bölümünden Çöreğibüyük köyü ve tarihcesi ile ilgili Kısaca Bilgi
  1. 1
    Ziyaretçi

    Çöreğibüyük köyü ve tarihcesi




    Soru: ÇÖREĞİBÜYÜK KÖYÜ TARİHÇESİ :
    Köyün adının köyün yakınındaki çöreğibüyük tekkesinden gelmektedir bu tekke 1451 yılında selçuklular zamanında yapılmıştır .Zübeyir oğullarından pir mehmet zübeyir ve ailesinin kabirleri vardır çöreğibüyük denmesinin nedeni bir rivayete göre bu zatın lakabıdır bir rivayete görede kubbenin tam ortasında karşılıklı ön ayakları üzerine çömelmiş iki ceylan resminin yuvarlak rölyef içinde olup çöreğe benzetilmesidir.zamanla bakımsızlıktan define arayıcılar yüzünden mezarların ve kubbedeki resimlerin hepsi yok olmuştur.köyün yazılı tarihi olmamakla beraber 1680 yıllarında kurulduğu tahmin edilmektedir o zamanlar zulumlerden korunmak için dere içine kurulmuş olup bol üzüm bağlarının bulunması nedeni ilede çevre köylercede bağ deresi denmektedir.Köyün ilk yerleşimcileri coşkun oğulları veya uysallar olduğu tahmin ediliyor sonra niksarın bir köyünden gelerek polat oğulları Almus görümlü(varzıl) köyünden gelen şahin oğulları(bir kısmı uçar soy adlıdır, Dursunlar(sarhoş oğulları) sivas koyulhisar ilçesi bahçe köyünden, yine niksarın bir köyünden gelen Dündarlar enson olarakta yılmazlar(karaveli)gelmiştir. diğersoylarda gelip yerleşmişlerdir.Çöreğibüyük tekkesi aslında bir zaviyedir(zaviye tekkeden kücük bir tarikat evidir).Selçuklular zamanında sefere gidenler icin yoksullar için yol üstlerinde zaviyeler tekkeler bulunur zaviye görevlilerine zaviyeşin tekke görevlilerine tekkeşin denirdi bunlar genelde gönüllü çalışan din adamları idi. şikayet olursa ordan alınırdı tarikat canları burda buluşur memleket haberlerini gelenden gidenden alır ortaasyaya ve yönetime bildirirdi.
    Köyün bu günki haliyle köyde oturan aileler şöyledir:
    1-polat (polat oğulları)2-Engin(köseler) 3-uçar(yakubgil ler)4-güler(havalar)5-saka 6-şahin(şahin oğulları)7-dündar(sarılar)8-yılmaz(kara veliler)9-gün doğdu(Musalar)10-coşkun(coşkun oğulları)11-yıldız(topçular)12-doğan(çakırlar)13-atar(onbaşılar)14-dursun(sarhoşlar)15-uysal(tatar oğulları)16-yıldırım( dat çılar) 17-şimşek(civcovlar)18-uğurlu(göcenler)19-çoban(dırga o ğulları)20-arlan (ellezler)21-öz bek (com aliler)22-açık el(kidikler)köyümüz adını yakınındaki çöreğibüyük tekkesinden almaktadır çoğu insanın merak ettiği gibi çöreğibüyük değildir bizim köyün çörekleride normal çörek büyüklüğündedir.tekke Selçuklu eseridir.
    ÇÖREĞİBÜYÜK ZAVİYESİ (TEKKESİ)TARİHÇESİ :
    Çöreği büyük tekkesi 1451 yılında pir Mehmet Zübeyr tarafından yaptırılmıştır,aslında Selçuklu eserleri Tokat listesinde bu tekke zaviye olarak geçer zaviye tekkeden küçük tarikat evidir.Buranın yapılış amacı şöyledir:Selçuklular zamanında verimli topraklar başlarına bu tip yerler yapılırdı,buraların genel ismi menzil hanedir.Menzil hanelerin bazıları tekke,bazıları zaviye (zaviyeler tekkelere bağlıdır)bazıları kervansaray, bazıları han şeklindeydi ulaşım buralardan sağlanırdı.O zamanlarda devlet sistemi dine dayandığı için tekke ve zaviyelerin önemi büyüktü tekke ve zaviyelere görevli devlet tarafından atanır bu görevli dürüst çalıştığı zaman ölene kadar kalırdı.o yerlerden biride çöreği büyüktür.Tekke ve zaviyelere araziler vakfedilir işletilerek ordu sefere çıktığında ihtiyaçlar buralardan karşılanırdı.
    Çöreği büyük ismi bazı olasılıklara dayanmaktadır:kubbenin tam ortasında karşılıklı düz üstü çömelmiş iki ceylan resmi büyük yuvarlak rölyef şeklindedir bu rölyef çöreğe benzetilir bundan kaynaklanmış olabilir bu rölyef zamanla bakımsızlıktan ,definecilerden dolayı kaybolmuştur.diğer bir olasılıkta burayı işletenlerin lakabıdır yani zaviş enin lakabıdır(tekke görevlisine tekke şin zaviye görevlisine zavi şin denirdi) isim konusunda net bir durum yoktur.Aynı adla Tokat-Niksar ilçesinde Çöreği büyük cami vardır,bu cami bazı kaynaklarca İlhanlılar döneminde yapıldığı belirtiliyor ilhanlılar o zaman Selçuklulara bağlı beyliktir sonradan camiye çevrilmiştir çöreği büyük tekkesi ile çöreği büyük camisi aynı mimariye sahip aynı dönemin eseridirler,kesin bir yazılı kaynak yok ama buralar menzil hane görevi sağladığı için aynı kişiye bağlı olabilir.ilk yapılış amacı zaviye niteliğindedir sonradan cami yapılmıştır.
    Gelir kaynakları olarak vakfedilen araziler, halktan toplanan vergilerin bir kısmıdır birde burası yapıldıktan sonra sakızlık ağaçları dikilmiştir bu sakızlık ağaçlarından elde edilen yağlar ordunun koşumlarında Tokattaki Gök medresenin Dar-ül şifa (üniversite hastanesi)da ilaç olarak kullanılırdı. Bu sistem Selçuklular yıkıldıktan sonra Osmanlılar zamanındada devam etmiş Osmanlının zayıflaması ile buraların arazilerine beyler ve ağalar el koymuş tur Türkiye Cumhuriyeti kurulduktan sonra Atatürk tekke ve zaviyeler kanunu ile buraları kapattırmıştır şu andaki çöreğibüyük tekkesi yıkılmak üzere köylüler birkaç kez onardılar ama buda tarihi özelliğine uygun olmadığından esasen kültür bakanlığı restore etmelidir hal tarafından yapılan restorasyon aslına uygun olmamakta.Tekkenin içersinde burayı yaptıran pir Mehmet zübeyr ve ailesinin kabirleri vardır
    ÇÖREĞİBÜYÜK DERGAHI :
    Tokat ili Niksar ilçe merkezinin doğusunda bulunan bu yapının kitabesi günümüze gelemediğinden yapım tarihi bilinmemektedir. Giriş portaline dayanılarak bu yapının XIV. yüzyılda yapıldığı ileri sürülmüştür.
    Günümüzde cami olarak kullanılan bu dergâh 1857 yılında portal dışında tamamen yenilenmiştir.
    Niksar’daki planı bilinen ilk zaviye olmasıyla da önem kazanan bu yapı ortada bir avlu olmak üzere üç eyvan ve köşe odalarından meydana gelmiştir. Bu plan şekli Gazneli Karahanlı ve Büyük Selçuklu devirlerinden beri uygulanan bir yapı tipidir. Giriş portali beden duvarı boyunca yükselmektedir. Portalin üç yanını kuşatan dört bordürlü palmet motifli bir kuşak çevirmektedir. Bundan sonraki giriş geçmeli taşlarla örülmüş basık kemerlidir. Kemerlerin köşelerine birer tane altı köşeli yıldızlar yerleştirilmiştir.
    Günümüze gelemeyen kitabenin yerinde ön ayaklarını kıvırarak oturmuş, başını geriye çevirmiş bir geyik figürü işlenmiştir.
    Yapımından sonra uzun süre dergâh olarak kullanılmıştır 1939 ve 1942 depremlerinde tamamen yıkılmış yalnızca portal kısmı ayakta kalabilmiştir Yıkılan bölümler 1957 yılında restore edilmiştir
    Gazi Polat
    ?







  2. 2
    OMERİ
    Yeni Üye





    Cevap: Emeğine Sağlık Kardeşim Çok Güzel Olmuş







+ Yorum Gönder
5 üzerinden | Toplam : 0 kişi