Krom dahaçok nerelerde bulunur?

+ Yorum Gönder
Yudumla ve Soru(lar) ve Cevap(lar) Bölümünden Krom dahaçok nerelerde bulunur? ile ilgili Kısaca Bilgi
  1. 1
    Ziyaretçi


  2. 2
    Ensar
    Özel Üye





    Cevap: KROM YATAKLARI
    16. 1. Temel Jeokimyasal Özellikleri

    Krom periyodik cetvelde VI A grubunda yer alan ve atom numarası 24 olan bir elementtir.
    Kromun Clark sayısı ve çeşitli kayaç türlerindeki ortalama bolluğu aşağıda olduğu gibi belirlenmiştir (Krauskopf, 1979 ve Rose ve diğ., 1979).

    Clark sayısı 100 ppm
    Ultramafik kayaçlar 2000 "
    Mafik kayaçlar 300 "
    Felsik kayaçlar 25 "
    Kireçtaşları 5 "
    Kumtaşları 100 "
    Şeyller 100 "

    Krom, Cr+2, Cr3+ ve Cr6+ olmak üzere üç farklı değerlikli iyona sahip olup, Cr3+ iyonu en kararlı ve doğada en çok bulunan iyonudur. Cr6+ iyonu yalnızca aşırı oksidan ve bazik karakterli yüzeysel ortamlarda bulunabilmektedir. Cr3+ iyonunun oksijene ilgisi çok fazla olup mağmatik differansiasyon sırasında Fe, Mg, Al ile birlikte hareket ederek ayrımlanmakta ve bu elementlerle birlikte çeşitli minerallerin yapısına girmektedir.

    16. 2. Önemli Cevher Mineralleri
    Krom içeren 25 kadar mineral bilinmekte olup en önemlileri ve kimyasal bileşimleri;
    Kromit (Mg,Fe)2+(Cr,Al,Fe)3+2O4
    Uvarovit (Cr-granat)
    Kemererit (Cr-klorit)
    şeklinde sıralanabilir.

    Bunlardan kromit en yaygın krom minerali olup krom yatakları yerine kromit yatakları adlaması da kullanılabilmektedir. Ayrıca önemli miktarda krom içeren kayaçlar kromitit olarak adlanmaktadır.
    Kromit, spinel grubu minerallerden olup tıkız ve yoğun kristal hücreli, özgül ağırlığı yüksek (3.8-4.9 gr/cm3) ve sertliği 8 olan bir mineraldir. Spinel grubu minerallerin kristal kimyasal formüllleri genel olarak (Fe,Mg)2+(Fe,Al,Cr)3+2O4 şeklinde yazılmakta olup, büyük ölçüde kimyasal bileşimlerinden yararlanılarak isimlendirme yapılmaktadır (Şekil 16.1 ve 16.2). Ancak kimyasal analizlerin mikroprob veya benzeri noktasal analiz yapabilen sistemlerle yapılması gerekmekte olup, mineral ayırımları ne kadar saf olursa olsun örneklerin tüm analizine yönelik yöntemler kullanılmamalıdır.
    Bu isimlendirmelerde, 2+ değerlikli iyonlardan Fe2+ fazla ise ferro, Mg2+ fazla ise magno, magnezyo veya magnezyen ekleri getirilmekte, 3+ değerlikli iyonlardan Fe3+, Al3+ ve Cr3+ iyonlarının bolluklarına göre ismlendirme yapılmaktadır.
    Şekil 16.1 % oksit değerleri kullanılarak geliştirilmiş olup, MgO + FeO toplamı içinde MgO ve FeO %’ leri ve Al2O3 + Cr2O3 + Fe2O3 toplamı içinde Al2O3, Cr2O3 ve Fe2O3 %’ leri hesaplanarak şekil üzerindeki konumlarına göre isimlendirme yapılmaktadır.
    Şekil 16.2 ise spinel birim kafesinde 8 adet 2+ değerlikli iyon, 16 adet 3+ değerlikli iyon ve 32 adet O= iyonu bulunduğu düşünülerek geliştirilmiş olup, analiz sonuçlarından itibaren 2+ ve 3+ değerlikli iyon sayıları hesaplanarak şekil üzerindeki konumlarına göre isimlendirme yapılmaktadır.
    Kristal kimyasal incelemelerden yararlanılarak kromitlerin oluşum koşulları ve ileride tanımlanacak alpin veya stratiform tiplerden hangisine ait oldukları belirlenmeye çalışılmaktadır (örnekler için; Koptagel ve Gökçe,1987 ve 1993' e bakılması önerilebilir).



    Şekil 16.1: Krom spinellerin sınıflandırılması için Sokolov tarafından geliştirilmiş üçgen diyağram; 1. pikotit, 2. krom-pikotit, 3. kromit, 4. ferrokromit, 5. ferrokrom-pikotit, 6. ve 7. alanlarda izomorfik karışım gözlenmiyor, 8. magnokrom-spinellid, 9. magnoferrokrom-spinellid, 10. ferrokrom-spinellid (Simirnov, 1976, Şekil 48’ den değiştirilerek)


    Şekil 16.2: Krom spinellerin sınıflandırılması için Pavlov tarafından geliştirilmiş üçgen diyağram (Simirnov, 1976, Şekil 49’ dan)


    Şekil 16.3: Spinel grubu minerallerin kimyasal bileşimlerine göre isimlendirilmesi ve doğal kromitlerin bileşimsel değişim alanı (Stanton, 1972; Şekil 45' ten).


    Doğada gözlenebilen kromitlerin kimyasal bileşimleri, oldukça geniş bir alanda değişim göstermektedir (Şekil 16.3). Kromitlerin önceleri bir mağmatik eriyik içinde doğrudan sahip oldukları bileşimde kristallendikleri düşünülürken, günümüzde lerzolitik manto malzemesinin kısmi ergimesi sırasında klinopiroksenlerden serbestleşen Cr3+ ve Fe3+ iyonlarının lerzolitler içinde bulunan alüminyumlu spinellerin yapısında alüminyumun yerini alarak kimyasal bileşimlerini değiştirmeleri şeklinde oluştukları düşünülmektedir.

    16. 3. Önemli Yatak Tipleri ve Oluşum Süreçleri
    16. 3. 1. Genel Özellikleri
    Krom yataklarının tamamı, ultramafik kayaçlar ile ilişkili olarak oluşmuş kristallenme ile ayrışım yatakları şeklindedirler. Ayrımlanmış kromit eriyiklerinin yan kayaçlar içine sokulum yapmaları şeklinde oluşmuş enjeksiyon tipi yataklarının da bulunduğu bilinmektedir.
    Krom yataklarının ilişkili oldukları ultramafik kayaçları; jeolojik konumları, içerdikleri kayaç türleri ve iç yapıları bakımından; tabakalı (stratiform) ultramafik masifler ve alpin tipi ofiyolitler şeklinde iki temel gruba ayırmak mümkündür. Dunitik intruzifler ve peridotitik volkanitler gibi ultramafik kayaçlar krom yatakları bakımından önemsizdirler.
    Krom yatakları, tabakalı (stratiform) ultramafitler ve alpin tipi ofiyolitlerle ilişkili olup;
    i.Tabakalı (stratiform) ultramafitlerle ilişkili krom yatakları (tabakalı/stratiform/bushweld tipi) ii. Alpin tipi ofiyolitlerle ilişkili krom yatakları (podiform/alpin tipi)

    16.3. 2. Tabakalı (Stratiform - Bushveld ) Tip Krom Yatakları
    Bu tip krom yatakları, kıtasal plaka içi bölgelerde gözlenen tabakalı ultramafik masiflerle ilişkilidirler. Bu masiflerin taban seviyelerindeki peridotitik kayaçlar içinde, banklaşma düzlemlerine paralel, ince bantlar halinde gözlenirler (Şekil 16.4). Bantların kalınlılığı birkaç santimetreden 20 metreye kadar değişebilmektedir. Yanal devamlılıkları ise kilometrelerce (3 10 Km kadar) izlenebilmektedir.
    Bu tip yataklardaki kromit kristalleri küçük boyutlu olup, deformasyon izleri gözlenmemektedir. FeO içeriklerinin yüksek MgO içeriklerinin düşük (MgO/FeO oranı 3/5 ile 1/1 arasında), Fe2O3 içeriklerinin yüksek (%10-24), Al2O3 içeriklerinin çok düşük, Cr2O3/Fe2O3 oranının düşük, Cr2O3/Al2O3 oranının yüksek olması ile karakteristiktirler.
    Tabakalı ultramafik masiflerin oluşumu daha önce (bkz; Plaka Tektoniği ve Maden Yatakları Bölümü) tartışılmış olup, derin kırıklar boyunca aniden yükselmiş ve üzerindeki litostatik basıncın kalkması ile önemli ölçüde erimiş astenosfer malzemesinin ayrımlanması sonucu oluştukları, tabanda ultramafik kayaçlardan üst seviyelerde granitoyitlere kadar değişen çeşitli kayaç türlerini içeren, ortalama gabroik bileşimli, tabakalı iç yapılı, büyük boyutlu, Alt prekambriyen yaşlı masifler oldukları bilinmektedir (Bölüm 7; Şekil 7.13). Bu masiflerde gözlenen tabakalı yapıların ve içerdikleri krom yataklarının mağmatik eriyik içinden minerallerin gravite yoluyla ayrılmaları ve mağmatik sedimantasyon olarak tanımlanabilecek ayrışım süreçleri ile belirli seviyelerde zenginleşmeleri sonucu oluştukları düşünülmektedir. Muhtemel kristallenme derinlikleri 3-10 km arasında değişmektedir. Bu masiflerin ve içerdikleri krom yataklarının, bulundukları yerlerde oluştukları, taşınmadıkları (otokton) ve önemli bir deformasyon geçirmedikleri kabül edilmektedir.







+ Yorum Gönder
krom nerede bulunur,  krom nerede çıkarılır
5 üzerinden 5.00 | Toplam : 2 kişi