Yapım Eklerinin Türleri Nelerdir

+ Yorum Gönder
Yudumla ve Soru(lar) ve Cevap(lar) Bölümünden Yapım Eklerinin Türleri Nelerdir ile ilgili Kısaca Bilgi
  1. 1
    Ziyaretçi


  2. 2
    Asya
    Bayan Üye





    Cevap: Yapım Ekleri



    Yapım ekleri, mevcut kelimelerden (isim ve fiil köklerinden) farklı ve yeni anlamlı kelimeler türetmeye yarayan eklerdir.

    Nesneleri karşılayan isimlerle hareketleri karşılayan fillerin kökleri farklıdır:
    •Gel-(-mek,-dim, -miş...)
    •Baba(-m, -lar, -dan)

    Birbirine yakın olan nesne ve hareketlere ait kelimeler aynı kökten türeyen kelimelerdir. Bu bakımdan türemiş kelimelerin kökleriyle mutlaka bir anlam ilişkileri olmalıdır:
    •baş, baş-la-, baş-ar-, baş-ar-ı
    •sev-, sev-il-, sev-dir, sev-in, sev-inç, sev-gi
    •göz, göz-lük, göz-cü, göz-cü-lük, göz-lük-çü-lük...

    Yapım ekleri isim ve fiil köklerine gelerek yeni isimler ve filler türetirler. bu ekler kökten hemen sonra gelirler. Çekim ekleri yapım eklerinden sonra gelir:
    •bil-gi-ler, bil-dir-di;
    •göz-le-meliyim, göz-lük-ten...
    •Bu türemiş kelimelerden de tekrar yeni kelimeler türetilebilir:
    •bil-gi-li,bil-dir-i
    •göz-lük-çü, göz-lük-çü-lük...

    Bu bakımdan yapım eklerini iki başlık altında inceleyebiliriz:

    İsim yapan yapım ekleri: İsimden isim yapan ekler ve Fiilden isim yapan ekler

    Fiil yapan yapım ekleri: İsimden fiil yapan ekler ve Fiilden fiil yapan ekler

    1. İsim Yapan Yapım Ekleri


    İsim veya fiil kök ve gövdelerinden yeni isimler türeten eklerdir. Türkçemizde sıkça kullanılan yapım ekleri şunlardır:

    a. İSİMDEN İSİN YAPAN EKLER


    -lİk

    • Yer isimleri yapar: kömürlük, kitaplık, tuzluk, odunluk, ağaçlık, zeytinlik, çöplük...

    • Alet ve araç isimleri yapar: başlık, kulaklık, gecelik, gözlük, önlük...

    • Topluluk isimleri yapar: gençlik, insanlık, Türklük...

    • Soyut isimler yapar: gençlik, insanlık, Türklük, çocukluk, hanımlık, kardeşlik, Müslümanlık, kulluk, erkeklik, bilgelik...

    • Sınırlama, ayırma, ölçü tahsis anlamı taşıyan isimler yapar: bayramlık, kışlık, akşamlık, gömleklik, hediyelik, ömürlük, haftalık, aylık...

    • Sıfatlara gelerek durum bildiren isimler yapar: iyilik, güzellik, küçüklük...

    • Meslek isimleri yapar: öğretmenlik, doktorluk, veterinerlik, eczacılık, arıcılık, demircilik, kılavuzluk, rehberlik...

    • Bu ekle türetilen ekler sıfat olarak da kullanılabilirler. İsimle sıfat arasında tür farkı olduğu için bu yönde soru sorulabilir:
    •kışlıklar, kışlık odun;
    •günlüğüm, günlük masraf;
    •elbiselikler, elbiselik kumaş;
    •turşuluklar, turşuluk biber;
    •kiralıktan, kiralık daireden,
    •satılıklar, satılık arsalar...







+ Yorum Gönder
5 üzerinden 5.00 | Toplam : 2 kişi